Onderzoeksvraag Formuleren: Voorbeelden, Stappenplan & Veelgemaakte Fouten
Een goede onderzoeksvraag is het fundament van je scriptie. Het bepaalt niet alleen welke richting je uitgaat, maar ook welke methode je kiest, hoe je deelvragen opstelt en hoe overtuigend je eindconclusie wordt. In dit artikel ontdek je stap voor stap waarom een sterke onderzoeksvraag zo belangrijk is, welke soorten onderzoeksvragen er bestaan en hoe je met een duidelijk stappenplan zelf de beste onderzoeksvraag kunt formuleren. Daarnaast lees je hoe je jouw vraag toetst met een checklist, welke fouten je zeker moet vermijden en krijg je antwoorden op veelgestelde vragen.
Hulp nodig bij je scriptie?
Vul je gegevens in voor een gratis en vrijblijvend adviesgesprek.
10.000+ studenten geslaagd
98% slaagt op tijd
Hbo & wo, online & offline
Scriptiebegeleiding sinds 2005
Inhoudsopgave
Waarom is een Goede Onderzoeksvraag Cruciaal?
Een onderzoeksvraag bepaalt de richting, structuur en methoden van je scriptie. Zie het als een kompas: zonder scherpe vraag weet je niet welke route je moet nemen, laat staan hoe je jouw eindpunt bereikt. Zonder heldere onderzoeksvraag ontstaan vage deelvragen en een rommelige analyse. Een duidelijke vraag zorgt voor focus en haalbaarheid binnen de tijd en middelen die je hebt. Zowel in kwantitatief onderzoek (meten, cijfers, verbanden) als in kwalitatief onderzoek (betekenis, ervaringen, interpretaties) is de onderzoeksvraag de start. Kortom: een sterke onderzoeksvraag voorkomt dat je scriptie uitloopt in een verzameling losse ideeën.
Soorten Onderzoeksvragen (Met Voorbeelden)
Afhankelijk van je doel kies je het type onderzoeksvraag dat past bij je scriptie. Hieronder zie je de meest gebruikte soorten, met voorbeelden:
| Type onderzoeksvraag | Voorbeeld | Waarvoor geschikt? |
|---|---|---|
| Beschrijvend | “Hoeveel studenten maken gebruik van studiebegeleiding?” | Geeft een overzicht van de huidige situatie. |
| Vergelijkend | “Wat is het verschil in motivatie tussen voltijd- en deeltijdstudenten?” | Legt verschillen bloot tussen groepen of situaties. |
| Verklarend | “Welke factoren dragen bij aan scriptiestress?” | Richt zich op oorzaken en verbanden. |
| Voorschrijvend (praktisch/oplossingsgericht) | “Hoe kan een hogeschool haar scriptiebegeleiding verbeteren?” | Geeft concrete aanbevelingen voor beleid of praktijk. |
| Definiërend | “Wat verstaan studenten onder een ‘goede scriptiebegeleider’?” | Maakt een begrip of concept helder en toepasbaar. |
Stappenplan: Zo Formuleer je de Beste Onderzoeksvraag
Het formuleren van een onderzoeksvraag lijkt soms een puzzel. Met dit stappenplan maak je de puzzelstukjes overzichtelijk:
Start bij het onderwerp en doel van je onderzoek: waar gaat je scriptie over en wat wil je bereiken?
Kies het type onderzoeksvraag: beschrijvend, vergelijkend, verklarend, voorschrijvend of definiërend.
Bepaal de kernconstructen: denk aan factoren, variabelen of verschijnselen die je wilt onderzoeken.
Leg verbanden of beperk je tot één construct: maak duidelijk of je relaties onderzoekt (“A beïnvloedt B”) of een enkel fenomeen beschrijft.
Controleer op helderheid en haalbaarheid: is de vraag concreet genoeg? Past het bij de tijd en middelen die je hebt?
Checklist: Is Jouw Onderzoeksvraag Goed?
Gebruik onderstaande checklist om jouw vraag direct te toetsen:
Is de vraag specifiek afgebakend (wie, wat, waar, wanneer)?
Voorkomt de vraag een simpel ja/nee-antwoord?
Is de vraag onderzoekbaar en haalbaar binnen de scriptietermijn?
Sluit de vraag aan op je probleemstelling en onderzoeksdoel?
Is er maar één hoofdonderwerp of verband onderzocht?
Worden duidelijke en neutrale termen gebruikt (geen vage taal)?
Zou iemand anders de vraag op dezelfde manier interpreteren?
Veelgemaakte Fouten bij het Formuleren van Onderzoeksvragen
Studenten lopen vaak in dezelfde valkuilen. Dit zijn de meest voorkomende fouten en hoe je ze voorkomt:
❌ Te breed of te vaag (niet afgebakend)
“Hoe ervaren studenten hun studie?”
✔ Beter: “Hoe ervaren eerstejaars hbo-studenten pedagogiek in 2025 de balans tussen studie en werk?”
❌ Onduidelijk verband tussen begrippen
“Wat vinden studenten van studielast en motivatie?”
✔ Beter: “Hoe beïnvloedt studielast de motivatie van eerstejaars hbo-studenten?”
❌ Ja/nee-vraag in plaats van open vraag
“Zijn studenten tevreden over scriptiebegeleiding?”
✔ Beter: “Hoe ervaren studenten de kwaliteit van scriptiebegeleiding tijdens hun afstudeerfase?”
❌ Deelvragen die niet logisch bijdragen aan de hoofdvraag
“Wat vinden studenten van de kantineprijzen?” bij een scriptie over motivatie
✔ Beter: “Welke rol speelt waardering door docenten in de motivatie van studenten?”
❌ Te veel deelvragen → onsamenhangende scriptie
Bijvoorbeeld tien losse deelvragen zonder duidelijke lijn
✔ Beter: vier tot zes deelvragen die stapsgewijs toewerken naar het antwoord op de hoofdvraag
Voorbeelden van Goede vs. Slechte Onderzoeksvragen
Het verschil tussen een zwakke en een sterke onderzoeksvraag zit vaak in de afbakening. Een slechte vraag is te algemeen of vaag, waardoor je nooit echt grip krijgt op je onderzoek. Een goede vraag daarentegen is concreet, meetbaar en relevant voor jouw studiecontext.
❌ Fout: “Hoe kan duurzaamheid worden verbeterd?”
Deze vraag is veel te breed en niet onderzoekbaar binnen de kaders van een scriptie.
✔ Goed: “Welke maatregelen kunnen hogescholen nemen om de CO₂-uitstoot van hun kantoren in 2024 met 20% te verminderen?”
Deze versie is scherp afgebakend, meetbaar en direct relevant.
Veelgestelde Vragen (FAQ)
Hoe weet ik of mijn onderzoeksvraag goed genoeg is?
Een goede onderzoeksvraag is duidelijk afgebakend, haalbaar binnen de beschikbare tijd en middelen en sluit direct aan op je probleemstelling en onderzoeksdoel. Je kunt dit eenvoudig checken met de checklist hierboven: is de vraag specifiek, open, onderzoekbaar en relevant? Als je al die vinkjes kunt zetten, weet je dat je vraag sterk genoeg is.Hoeveel deelvragen moet ik formuleren?
Gemiddeld zijn vier tot zes deelvragen voldoende. Dit aantal helpt je om stap voor stap naar het antwoord op je hoofdvraag toe te werken. Met minder deelvragen mis je vaak diepgang, met meer deelvragen wordt je scriptie snel onsamenhangend en te breed.Moet ik mijn onderzoeksvraag in één zin formuleren?
Ja, het is aan te raden om je onderzoeksvraag in één heldere, bondige zin te formuleren. Zo voorkom je dat de vraag dubbelzinnig wordt of meerdere onderwerpen tegelijk behandelt. Houd de formulering simpel en to the point: één zin die meteen duidelijk maakt wat je wilt onderzoeken.Wat is het verschil tussen een hoofdvraag en deelvragen?
De hoofdvraag is de centrale onderzoeksvraag van je scriptie. De deelvragen zijn de kleinere stappen die je helpen om die hoofdvraag te beantwoorden. Zie het als een trechter: de deelvragen brengen steeds meer focus en samen vormen ze het fundament waarop je de hoofdvraag kunt beantwoorden.Wat is het verschil tussen een onderzoeksvraag en een hypothese?
Een onderzoeksvraag is een open vraag waarop je nog geen antwoord weet en die richting geeft aan je onderzoek. Een hypothese daarentegen is een voorlopige veronderstelling of voorspelling die je gaat toetsen, meestal in kwantitatief onderzoek. Je zou kunnen zeggen: de onderzoeksvraag opent de zoektocht, de hypothese stelt een verwachting die je onderzoekt.
Heeft dit jou geholpen? Deel het met anderen:
Bekijk meer artikelen
Heb je vragen over dit artikel?
Laat een comment achter
Heb je vragen over dit artikel? Laat een comment achter en een van onze
begeleiders zal hem zo spoedig mogelijk beantwoorden
Wij bieden scriptiebegeleiding aan studenten van o.a.:
Inmiddels hebben onze scriptiebegeleiders van nagenoeg iedere vol- en deeltijd opleiding in Nederland studenten mogen ondersteunen bij hun afstudeertraject! Ben je nieuwsgierig geworden welke begeleider jou het beste kan ondersteunen bij jouw specifieke opleiding, studie en onderwerp? Vraag dan een gratis adviesgesprek aan. Hopelijk tot snel!
